ÁN TÙ CHO NGHỆ SỸ, CÓ SỢ KHÔNG?

Mình vừa post bài "Chưa mất an toàn?" thì được đọc bài "Án tù cho nghệ sỹ, có sợ không?" trên FB của NS Tuấn Khanh. Vẫn là câu hỏi trăn tr: "Cuộc sống của chúng ta chưa mất an toàn?" nên post luôn thể để bạn bè tham khảo...Liệu có an toàn nếu chúng ta tiếp tục lên tiếng về thực trạng đất nước như nhiều người đã và đang lên tiếng với mong muốn có sự thay đổi tốt đẹp?



Án tù cho nghệ sĩ, có sợ không?

Một ngày sau phiên xử án hai nhạc sĩ Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình ở Saigon, tôi gọi điện cho một anh bạn nhà văn và hỏi đùa “Nghe án tù cho nghệ sĩ chưa? Sợ không?”. Tôi nghe bên kia đầu dây bật lên một tiếng cười sảng khoái, một giọng cười miền Nam an nhiên.



Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình có lẽ cũng đã an nhiên nhận những mức án rất nhiều năm cho các bài hát của họ - những bài hát hoàn toàn phản ánh hiện thực đời Việt Nam hơn là thù địch, chống phá gì đó như lời của những vị quan tòa không rõ mặt đã nêu trong buổi sáng ngày 30-10-2012. Những bài hát đã vụt nổi tiếng bất ngờ ngay sau tiếng búa tòa, vượt quá tầm kiểm soát của những người căm ghét nó, hoặc đang giả vờ căm ghét nó.

Đây không phải là lần đầu tiên giới nghệ sĩ Việt Nam chứng kiến những án tù cho đồng nghiệp của mình. Từ những năm xa xôi của thế kỷ 20, người ta đã chứng kiến án tù cho Hoàng Hưng, Phan Đan, Đặng Đình Hưng… những lưu đầy của Phùng Quán, Văn Cao… Sau năm 1975, đã lần lượt có các án tù cho Doãn Quốc Sỹ, Duyên Anh, Nhã Ca, Dương Nghiễm Mậu… nhưng rất lâu rồi, chuyện bắt tội một nghệ sĩ với quyền tự do sáng tác của họ trở thành chuyện xa xưa, tưởng chừng như đã chỉ còn trong những ngày tháng mông muội nào đó.

Nói như vậy, để hiểu rằng trong lịch sử riêng của giới văn nghệ sĩ Việt Nam, án lệ và lao tù không phải là chuyện lạ. Nhưng dường như bất chấp những nguy nan đó, bản năng sáng tạo và phản ánh hiện thực của giới nghệ sĩ qua cách viết, cách hát, vẫn xuất hiện một cách rất an nhiên.

Việc bắt giữ Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình đã tạo nên một làn sóng phản ứng khó lường. Thậm chí với cộng đồng người Việt đã xa quê hương và xa những con người Việt thế hệ mới trong nước, họ cũng đã bày tỏ sự sửng sốt của mình, khi nghe có những con người đang đối diện với lao tù chỉ vì ca hát, bằng cách xuống đường và chia sẻ những chữ ký hết sức ấn tượng.

Nhưng đâu chỉ là chuyện người Việt với nhau, tuy xa cách địa lý, nhưng dường như sợi dây vô hình của nền văn minh loài người đều tạo ra những phản ứng nối kết tương đồng, như cái cách thế giới đã phản ứng trước việc cô bé Malala Yousafzai bị Taliban bắn vào đầu hay việc Putin cho giam giữ nhóm nhạc Pussy Riot.

Đôi khi những phán quyết đưa ra, nó không chỉ làm hủy hoại đời của một con người, mà ngược lại còn có thể tạo ra một lực phản hồi, phá hủy mọi danh tiếng và sự bền vững của hệ thống đưa ra bản án đó.  Chưa bao giờ viên đạn của phe Taliban đã bắn vào đầu của cô bé Yousafai, 14 tuổi, trở thành viên đạn bắn thẳng vào lương tâm thế giới như lúc này. Chưa bao giờ người ta nhìn ra sự tồi tệ của chính quyền công an trị Putin ở nước Nga như lúc này, qua song sắt của cả 3 cô gái nhóm Pussy Riot. Và ở Việt Nam, chưa bao giờ những kẻ bị kết án là Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình lại được quan tâm, chia sẻ như bây giờ.

Đôi khi, tôi tự hỏi không biết những người soạn bản án cho Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình có thật sự lắng nghe những bài hát của họ hay không? Vì nếu chỉ dựa trên những con chữ để định đoạt số phận, tôi nghĩ công bằng nhất là nên mở một loạt phiên tòa nghiên cứu tái xét xử tất cả các nghệ sĩ, hay dễ dàng hơn là với các nhạc sĩ Việt Nam, từ Trịnh Công Sơn đến Phạm Duy và nhiều người khác nữa. Dĩ nhiên, trong đó có cả tôi.

Có lẽ trong phiên toà, những người xét xử cũng ngại ngùng và cố gắng tránh đi công việc ấu trĩ đó, nên đã không dành thời gian bàn sâu về các bài hát, mặc dù án vẫn định. Lẽ ra những bài hát đó phải được mở lên ngay tại toà, hoặc photo đầy đủ cho tất cả mọi người xem - nghe, như một chứng cứ cụ thể.

Nói tới lắng nghe, tôi chợt nhớ đến nhiều tình huống khó quên. Trong Schindler’s list  của đạo diễn Steven Spielberg, khi những tên lính phát xít Đức đang rầm rộ tiến vào các ngôi nhà của người Do Thái, đã đứng sững và lặng yên nghe đến lúc dứt khúc nhạc dương cầm của một người đánh đàn tuyệt vọng. Hoặc trong phim the Pianist của đạo diễn Roman Polanski, viên sĩ quan Đức Quốc Xã đã lột bỏ toàn bộ trạng thái thù địch để lắng nghe một nghệ sĩ Do Thái đàn những khúc nhạc được sáng tác các quốc gia đang đối đầu như Nga hay Ba Lan. Kẻ thù vẫn biết lắng nghe nhau, chẳng lẽ những người chung dòng máu và khát vọng dân tộc lại câm điếc với nhau?

Trong các tuyên bố chính trị ở Việt Nam lúc này, người ta hay đọc thấy cụm từ “nhóm lợi ích”. Rõ ràng là phải có những nhóm lợi ích kinh tế bí mật nào đó đang đục khoét quốc gia và đang bị đánh động. Nhưng liệu có hay không những nhóm lợi ích bí mật về chính trị nào đó, đang cảm thấy bị bối rối và tức giận trước những cảnh báo về hiện thực tổ quốc từ Việt Khang và Trần Vũ Anh Bình, nên đã vội vàng khép tội họ? Nếu không, tôi hoang mang tự hỏi, họ đã phạm tội gì khi hát bằng tình yêu tổ quốc mình?

Những con người đó không làm chính trị. Họ chỉ phản ánh hiện thực xã hội theo cảm nhận nghệ sĩ của mình. Quyền phản ánh hiện thực – không phản bội lại nhân cách của mình, là một giá trị tuyệt đối của người nghệ sĩ. Quyền đó được nhìn nhận bằng lương tâm và giá trị văn minh của con người, bất chấp một thể chế chính trị nào phủ nhận nó. Chà đạp và từ chối quyền đó, cũng đồng nghĩa vinh danh giá trị của người nghệ sĩ và khẳng định thêm về sự trì trệ và lạc hậu của chính hệ thống đương trị.

31-10-2012
Tuấn Khanh

16 nhận xét:

  1. Buồn thay tổ quốc của tôi
    Làm thơ ,ca hát cũng ngồi xà lim .
    Bỏ tù cả những con tim
    Những ngôi sao ,những cánh chim .Bao giờ ???

    Trả lờiXóa
  2. Tạm gửi ít dòng của Bác Lê Đạt:
    Thơ Lê Đạt
    Nhân câu chuyện mấy người tự tử (trích)
    Báo Nhân dân số 822
    Có đăng tin mấy người tự tử
    Vì câu chuyện tình duyên dang dở
    Trưa mùa hè nóng nung như lửa
    Tôi ngồi làm thơ
    Vừa giận vừa thương những người xấu số
    Chân chưa đi hết đường đời
    Đã vội nằm dưới mộ.
    Chết là hết
    Hết đau hết khổ
    Nhưng cũng là hết vầng trăng soi sáng trên đầu
    Hết những bàn tay e ấp tìm nhau...

    ...Anh công an nơi ngã tư đường phố
    Chỉ đường cho xe chạy xe dừng
    Rất cần cho luật giao thông
    Nhưng đem bục công an đặt giữa trái tim người
    Bắt tình cảm ngược xuôi
    Theo luật lệ đi đường nhà nước
    Có thể gây nhiều đau xót ngoài đời.

    Báo Nhân Văn số 1 ngày 20 tháng 09 năm 1956.)

    "Ông bình vôi"
    Những kiếp người sống lâu trăm tuổi
    Y như một dãy bình vôi
    Càng sống càng tồi
    Càng sống càng bé lại...

    Trích "Cuộc trò chuyện cuối cùng với nhà thơ Lê Đạt"[5]

    ĐAU, BUỒN và có thể THƯƠNG HẠI (cho các "quan tòa"); Chớ không SỢ!

    Thân mến.

    Trả lờiXóa
  3. chi oi em chua doc bai chua mat an toan cua Chi nhung co le bay gio thi trac o VN minh con gi la an toan nua ma mat.den sang tac va hat khi suong duong bieu tinh phan doi TQ cung bi vo tu ma bai hat do co lam cho dan minh phai kho nhu may vu vina...nay no khong ha chi hay nhu may vu rua tien cua may bogia ma may ong ngoi cao dau co sao ten con khong dan noi.con hai nghe si tu vi khong lam hai ai.bao gio nhung nguoi ngoi cao tai vi biet lang nghe thi dan minh moi bot kho phai khong Chi.

    Trả lờiXóa
  4. không khéo nhà tù xây lên toàn giam người tốt và người yêu nước.ngỡ mình đang ở trong mơ
    ca sĩ ,yêu nước, nhà thơ vào tù

    Trả lờiXóa
  5. Cái nước Việt Nam này nó lạ lắm, thậm chí nếu có đem xếp cạnh mấy nước XHCN còn lại. Đôi khi cảm thấy dường như đang cai trị đất nước không phải là những nhân vật của thế kỷ 21, không phải những bộ óc tự nhận mình là đỉnh cao trí tuệ, mà vẫn cứ là mấy ông già cổ lổ, cố chấp, dốt dốt điên điên đã từng tạo nên cả một nền "văn hóa làng xã" cho Việt Nam suốt mấy nghìn năm qua. Rất đồng cảm với tác giả bài viết khi anh liên tưởng đến hình ảnh bộ phim Schindler's list. Người ta dù đúng dù sai, dù tốt dù xấu thế nào cũng tiềm ẩn một nền tảng văn hóa đáng nể, một tai nghe, mắt nhìn tràn đầy chất thẩm mỹ đích thực. Và rất nhiều trường hợp, khi cả chính sách lẫn súng đạn của cường quyền không giải quyết được mâu thuẫn con người, nghệ thuật lại có thể "cứu rỗi nhân loại". Ta thấy Trung Quốc cũng có một chế độ khắc nghiệt tương tự, nhưng văn nghệ sĩ của họ lại viết được, xuất bản được những tác phẩm lật mặt bề trái xấu xí của xã hội, tức của chính trị. Và kết quả là nhà văn của họ được thế giới tôn vinh hơn, sáng tác của họ được công nhận nhiều hơn, gần nhất có Mạc Ngôn đã nhận Nobel bằng những trứ tác không hẳn là "ngoan ngoãn". Còn VN, mới vài cuộc biểu tình mà xét tính chất hoàn toàn hợp pháp và có lợi cho tổ quốc, chỉ vài bản nhạc chống kẻ thù truyền kiếp, đã bị đạp vào mặt, bị lôi vào vòng tù tội, bị qui kết thành "thế lực thù địch", thì biết đến bao giờ nghệ sĩ mới nói thật, viết thật, sáng tạo thật và được công nhận thật để mà vươn ra biển lớn, thay vì luẩn quẩn mãi nơi ao tù nước đọng của thứ văn nghệ hầu đóm ???...

    Trả lờiXóa
  6. - Chị TL phải dùng câu: án tù cho giới văn nghệ sỹ,có sợ không? ( trong đó có chị ). Đúng là có một nhóm lợi ích bí mật chính trị nào đó, đang âm thầm làm những điều bỉ ổi và khốn nạn. Không lẻ đất nước mình chỉ toàn là "nhạc nô" thôi sao!
    Nói gì thì nói, chị TL cũng nên cẩn trọng và ứng biến kịp thời dối với nhóm lợi ích bí mật chính trị hiểm độc ấy.
    Chúc chị luôn bình an!

    Trả lờiXóa
  7. Em buồn suốt hai ngày qua!! Bây giờ mới lên viết vài dòng trên diễn đàn... Em đã suy nghĩ qua 3 vụ mới đây là bắt em Phương Uyên, xử Điếu Cày và giờ là xử nhạc sĩ Việt Khang và rút ra một câu : CỘNG SẢN LÀ MÔT NỀN CHÍNH TRỊ CHƠI TRÒ BẨN. (Hơn cả Xã hội phong kiến và thực dân).

    P/S Nó chính xác kể cả Trung Quốc và Bắc Triều ....

    Trả lờiXóa
  8. Chân thành cám ơn nhạc sĩ Tuấn Khanh đã dũng cảm nói hộ những người dân Việt

    Trả lờiXóa
  9. Không bỏ đồng nghiệp lúc nguy nan, là một đức tính rất đáng quý của người Nghệ Sĩ chân chính.

    Trả lờiXóa
  10. Người đương thời10:37 Ngày 01 tháng 11 năm 2012


    Cộng sản bây giờ như một con bò điên... Thấy ai nói gì cũng sợ, chẳng biết đó là đúng hay sai. Cứ húc lộn nhào cả...

    Trả lờiXóa
  11. "15% dân số Việt Nam có vấn đề về tâm thần là thống kê của Bộ Y tế, được nêu ra trong hội thảo khoa học Việt-Pháp về tâm thần và tâm lý y học vừa diễn ra ở Sài Gòn. Báo Tiền Phong dẫn lời ông La Đức Cương, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1, cho rằng có khoảng 12 triệu người Việt Nam (15% dân số) đang có vấn đề về rối loạn tâm thần, trong đó phần lớn là bệnh trầm cảm." (Nguồn BBC)
    Ôi, sống ở Việt Nam bây giờ mà không có vấn đề về tâm thần mới là chuyện lạ!
    Thậm chí, một con người hết sức bình thường có thể chết "bất đắc kỳ tử" vì tai nạn giao thông hoặc một tai nạn hy hữu nào đó mà nguyên nhân không phải do mình gây ra, hoặc chết vì một lí do rất vớ vẩn là bị một kẻ nào đó giết nhầm, và cũng có thể chết ở nơi mà người ta vẫn tưởng là an toàn nhất: cơ quan công an. Vậy thì có còn không cái gọi là sự an toàn trên đất nước này?

    Trả lờiXóa
  12. Xem tin này tôi nhớ tới 1 câu chuyện cổ tích cho học sinh lớp 4 "một nhà thơ chân chính". Ông vua tàn bạo đã bỏ tù tất cả các nhà thơ, rồi lần lượt thả những người chấp nhận ca ngợi ông ta. Một nhà thơ cuối cùng (tác giả bài ca tố cáo tội ác của vua)không chịu khuất phục đã bị đưa lên giàn hỏa thiêu nhưng ngọn lửa vừa nổi lên ông vua đã ra lệnh dập tắt để giữ lại nhà thơ chân chính độc nhất của vương quốc. Thiết nghĩ chế độ này còn độc tài hơn cả thời cổ tích, thời con người vẫn còn ngu muội.

    Trả lờiXóa
  13. Cảm ơn anh Tuấn Khanh. Cái chế độ này mục ruỗng rồi nên một cơn gió trong lành cũng làm nó sợ bị lung lay...

    Trả lờiXóa
  14. Cảm ơn anh Tuấn Khanh. Chế độ tự biết là nó đã mục mát hết rồi hay sao mà một cơn gió trong lành cũng làm nó lo sợ nhỉ!!!

    Trả lờiXóa
  15. Nói thật nhé, mình được đi học tiền thuế dân nuôi (ngày xưa ta bị tẩy não nên cứ như vậy thì gọi là ơn Đảng, sống đến giờ thấy không muốn thay đổi như những người trẻ; nhưng mắt thấy tai nghe nên càng ngày càng ngộ ra rằng: cái chế độ quái đản mà chúng ta đang sống hóa ra chẳng vì dân đéo nào hết, chỉ vì "đồng chí X" này, Z khác...Nó khốn nạn quá, không thể chịu được.

    Trả lờiXóa
  16. Lần này thì có cái 'để nói' rồi vị giáo sư đáng kính Ngô Bảo Châu đã ký tên yêu cầu thả em học sinh Phương Uyên.

    http://www.boxitvn.net/bai/42334

    Trả lờiXóa