MÙA GIÁP HẠT

Chút ruộng dưới đá ở Hà Giang

Lại đến mùa giáp hạt...Hàng năm đến hẹn cứ sau tết người nông dân lại thấp thỏm lo đối diện với mùa giáp hạt.

Đó là lúc mùa cũ qua, mùa mới đến. Dân thành phố bảo là giao mùa. Còn ở quê bảo “tháng 3 ngày 8”. Khi ấy lúa vừa đẻ nhánh, “trong vườn cải đã thành dưa” (thơ Nguyễn Quang Thiều), hoa vàng rực hắt lên trời một màu nôn nao. Mùa đông đã tàn mà mùa nóng chưa tới. Lộc cây vừa nhú nụ biếc. Người nông dân nghỉ ngơi việc đồng hay ra thành phố kiếm vội nghề làm thêm để có tiền cho con ăn học. Cái từ “bán lúa non” thành câu cửa miệng phôi thai trong bối cảnh này khi nhà nông phải bán lúa còn đang ngoài đồng cho lái thương để kiếm tiền trang trải việc nhà vì không đợi được đến mùa gặt. 

Hôm kia mình đọc được một tin khốn khổ về số phận của “những người khốn khổ” của thế kỷ 21 trên báo mạng Dân trí. Một gia đình người H’Mông chết cả bốn mẹ con chỉ vì ăn phải bột ngô mốc: “Ngày 24/4 gia đình anh Hạng Chìa Sai, thôn Kẹp B, xã Minh Sơn (Hà Giang) làm bánh bột ngô để ăn. Tuy nhiên bột ngô xay cách đây gần một tháng nên đã bị mốc. Sau khi ăn xong, các nạn nhân gồm vợ anh là chị Giàng Thị Ly, 28 tuổi; các cháu Hạng Mí Dình, 6 tuổi; Hạng Mí Lử, 4 tuổi; Hạng Thị Vừ, 18 tháng tuổi đều bị ngộ độc với các triệu chứng như hoa mắt, chóng mặt, nôn ra thức ăn kèm theo cả máu. Đến 8 giờ sáng 25/4, cháu Dình và Lử tử vong. Khi đó, chị Giàng Thị Ly và cháu Hạng Mí Vừ được mọi người trong thôn đưa đi cấp cứu tại Trạm y tế xã, sau đó được chuyển lên Bệnh viện Đa khoa huyện Bắc Mê. Đến 5 giờ sáng 26/4, cháu Hạng Thị Vừ cũng tử vong. Một ngày sau, chị Ly cũng không qua khỏi…”. 

NHỮNG KẺ ÁM SÁT CÁNH ĐỒNG

Họp báo trước ngày cưỡng chế

Nhớ chuyện bố kể ngày xưa…Nhà chỉ có hai anh em đùm bọc nhau vì ông bà mất sớm. Ngày toàn quốc kháng chiến năm 46, cả bố và chú mình đều muốn đi bộ đội. Chú nhất định không cho bố đi vì sợ “lỡ hai anh em mình đều hy sinh thì độc lập để ai hưởng?”. Bố ở lại và sống đến năm 83 tuổi, hưởng cuộc sống công chức nghèo thanh bần. Còn chú hy sinh ngay ngày đầu kháng chiến khi mới tròn 20 tuổi. Chú nằm xuống cánh đồng chiêm trũng quê nhà ngập úng. Một sư thầy chôn chú vội vàng vào phút nghỉ giữa hai trận đánh. Mộ chú sau này không tìm thấy…Cả đời bố day dứt về chuỵên này. 

Gậy chọi với súng và đạn hơi cây...

Giờ thì mình nghĩ kiếp người ngắn ngủi chưa chắc đã dở? Vì giả sử chú còn sống thì sau chiến tranh sẽ về làm gã nông phu ở làng? Sẽ cày cấy trên thửa ruộng được chia sau năm 54? Và bây giờ có thể sẽ đứng vào đám đông như những người nông dân Văn Giang để chọi lại súng đạn, hơi cay quyết giữ lại mảnh đất nuôi sống mình? Nhiều người bảo ngày xưa, sau năm 54 có khẩu hiệu: “người cày có ruộng”; “ruộng đất về tay dân cày”…Giờ khẩu hiệu đó đã đổi lại: “ruộng đất về tay tư sản đỏ”. Liệu chú có chịu đựng được cú sốc này?

ĐẤT VỠ

Tản văn

Đêm qua cả ngàn nông dân úp mặt vào Đất để lắng nghe lần cuối tiếng thì thầm từ lòng sâu, nơi hồn thiêng cha ông gửi vào đó bao đời và mai đây sẽ chìm dưới những căn hộ cao tầng sang trọng cho những kẻ lắm tiền nhiều chức.

Họ đốt lửa ngồi sát bên nhau im lặng thổn thức trước một cuộc chia ly không có vé khứ hồi. Bất lực cô đơn không tấc sắt để chống lại bạo quyền và biết sẽ là chiến bại nhưng vẫn muốn bám  chặt mười ngón tay lên mảnh ruộng này lần cuối…

Đêm không ngủ cùng Đất Mẹ bụng rỗng mắt hoa tâm trí hoang mang nghèo đói hiện tiền không tương lai nào dành cho họ.

Đêm nay Đất dưới chân bỗng biến thành trái tim bị dẫm đạp giày xéo vỡ tung thành trăm mảnh. Lửa thiêu đốt ngút trời tiếng khóc xé vành môi bà mẹ chị em tôi những người bán mặt cho đất bán lưng cho trời để kiếm hạt thóc nuôi con khôn lớn đi đánh giặc giữ nước giữ làng. Giờ Làng Nước có rồi nhưng Đất lại bị đưa vào cuộc bán buôn kiếm chác của những kẻ chức quyền tham lam vô độ vô nhân.

Lửa đã cháy và máu đã đổ không phải từ ngoại xâm mà từ những người họ hay gọi là đồng chí. Ôi người dân quê tôi lam lũ nhiều đời sẽ còn bị bần cùng tới khi không còn nước mắt để khóc, không còn máu để chảy trong huyết quản. Ngày mai những thân phận người không còn được bú mớm dòng sữa Đất Mẹ sẽ vất vưởng ra thành phố lay lắt kiếm sống qua ngày. Những kiếp sống tàn đời không biết đến ấm no.     

Con ơi…Ông bà cha mẹ ngàn lần xin lỗi vì đã không thể giữ lại mảnh đất này…Khi ông bà cha mẹ chết đi con hãy viết trên mộ chí dòng chữ “thế hệ chỉ biết nhân nhượng” là điều các con nên tránh. Con sẽ phải học bước vào đời với hai bàn tay trắng cái đầu lạnh và trái tim máu nóng không biết bước qùi. Con hãy nghi nhớ những gì hôm nay ông bà cha mẹ đã phải chịu đựng thất bại ê chề đớn đau tủi nhục để biết sống và tìm cho mình một lối đi khác. Không còn Đất nhưng tương lai của con phải được gieo trồng trên những cánh đồng của Tự do Hạnh phúc Công bằng Yêu thương.

Đất đang vỡ như trái tim đang vỡ…Từng mảnh tim ứa máu rải khắp quê hương này…Và người ta đang lấy máu Đất để sơn phết những gương mặt Quỉ đang nhảy múa cuồng điên trong cơn khát tiền tài danh vọng.

Đất đã vỡ như trái tim đã vỡ…Tan hoang...

Thôi, hãy quay mặt đi đừng nhìn cơn điên loạn này mà phá hỏng mất tâm hồn. Ông bà cha mẹ cố giữ lấy cho con lòng tốt để đón chờ một tương lai sẽ phải đến nhé con yêu…

THẦN TƯỢNG VÀ CÁI GHẾ

Mấy tuần nay người ta lên án hiện tượng fan cuồng ở các teen nam, teen nữ. Hầu hết đều phê phán, ít có sự cảm thông, thậm chí còn dùng những từ khá nặng nề: thảm họa thần tượng; hạ thấp nhân phẩm; mất định hướng thẩm mỹ; a dua; bầy đàn…

Mình không khuyến khích cách bày tỏ yêu quí thần tượng của đám teen nhưng mình không hề khó chịu hay nghĩ xấu về hiện tượng này. Mình thương đám con trẻ, thương lắm…

Nhớ hồi bé còn cắp sách đi học. Khi ấy mới có truyền hình, mà là đen trắng, nhà đài chiếu bộ phim “Trên từng cây số” hấp dẫn không thể tả được. Anh chàng Đê-a-nốp đẹp trai làm các cô gái ngẩn ngơ, xuýt xoa, trong đó có mình. Mỗi tối chiếu phim mà phải đi học thêm ở trường là tụi mình tìm cách phá đám. Cử một cậu con trai phá hỏng cầu chì để được nghỉ học về nhà xem phim. Có mấy lần thành công, có mấy lần bị thầy cô phát hiện và thất bại. Đám con gái theo dõi phim thì ít mà để chiêm ngưỡng thần tượng của mình là anh chàng điển trai Đê-a-nốp là chính. Sau từng tập, hỏi tình tiết thế nào chả nhớ đâu, chỉ kể anh ấy làm gì, đẹp như thế nào thôi? Sau khi bộ phim kết thúc, tụi con gái ngẩn ngơ rất lâu vì hàng tối không còn được nhìn thấy Đê-a-nốp đâu nữa…Hồi đó người ta cũng bắt đầu biết kinh doanh thần tượng của giới trẻ. Vài nhà ảnh chụp rồi in ảnh Đê-a-nốp bằng màu hẳn hoi và đem bán. Nhớ là anh trai mình mới đi học ở Hungari về, đi chơi với mình và mấy đứa bạn gái. Hỏi: thích gì? Tất cả đám con gái bảo thích ảnh Đê-a-nốp. Ông anh mua cho mỗi đứa một tấm ảnh nhỏ xíu. Thích lắm. Ngắm nghía suốt. Nhưng chỉ thời gian sau là quên béng Đê-a-nốp “trên từng cây số”…Rồi các diễn viên đóng phim “Cánh buồn đỏ thắm”, “Lút-mi-la và Rutxlan”; “Những kẻ báo thù không bao giờ bị bắt”…lần lượt được giới trẻ kẹp ảnh vào sổ tay của mình, xôn xao bàn tán và bày tỏ tình yêu trong các cuộc chuyện trò. Tất nhiên cách cách bày tỏ sự ngưỡng mộ, thần tượng thời xưa khác với bây giờ. Và không thể đem qui chuẩn ngày xưa để bảo là lịch sự hơn, trí thức hơn, văn hóa hơn và bắt tụi trẻ bây giờ học theo…

Thời đại nào cũng cần có thần tượng. Thế hệ nào cũng cần có thần tượng. Tuổi trẻ nhất định cần thần tượng. Không có thần tượng “nội” thì kiếm tìm thần tượng “ngoại”, mà thần tượng ngoại dễ kiếm hơn, dễ đặt lòng tin hơn…

CÕI MƠ HỒ

Cô gái hàng hoa...

Những ngày này bỗng nhớ mẹ…Vì mình cũng đi một chặng đường gần như lúc mẹ buông tất cả để nghỉ ngơi cùng chồng con. Vì cũng tới tuổi hay ngoái lại hoài cổ như mẹ...

Mẹ sinh ra giữa một làng hoa cổ, có từ thời Lý. Trong gia phả ghi lại, thế kỷ 17 cụ tổ vâng lệnh vua đi từ Thanh Hóa ra kinh thành Thăng Long để nhậm chức quan gì đó không rõ vì gia phả cũ đã mất thời tao loạn. Thủa chân ướt chân ráo tới kinh thành, cụ tổ lập nghiệp ở Nhân Chính. Về sau dời đến Nam Đồng. Tới Khán Xuân thì đã được truyền đến 9 đời. Cuối thế kỷ 19, người Pháp lấy khu đất trang trại của cụ huyện và cả làng Khán Xuân (Bách Thảo bây giờ) để xây Phủ Toàn quyền nên cụ đành đem cả đại gia đình vào làng Ngọc Hà lập nghịêp. Cụ vừa làm quan, vừa sống bằng nghề trồng hoa, phát canh thu tô. Có đất, có nghề nên gia đình cụ gần như sống theo kiểu tự cung tự cấp. Thóc gạo nhận từ nông dân cấy rẽ. Tự trồng rau, trồng chè, vối để dùng quanh năm. Đàn bà, con gái dù là con nhà giàu nhưng vẫn phải lao động cùng gia nhân như hái hoa, trồng rau, tự may vá quần áo mặc…Tức là quá nửa đêm dậy hái hoa để sáng ra đưa đi bán ở quầy hàng cạnh Bờ Hồ. Ngày trước ông ngoại có một bác người làm cắm hoa đẹp nổi tiếng. Nếu người khác cắm thì các madam Pháp chỉ trả 5 xu, riêng bác thì họ trả đến 5 đồng. Mẹ theo bác này học cắm hoa nên hàng ngày sau giờ học hay lên quầy bán hoa trên phố Tràng Tiền giúp việc.

LỚP CHA TRƯỚC, LỚP CON SAU...

Bạc Hy Lai đang đối diện với cáo buộc 7 tội danh khủng...

Thời gian gần đây báo chí đưa tin ầm ĩ vụ Bạc Hy lai bên Trung Quốc bị đuổi khỏi con đường mà ông ta đang đi và sắp chạm tay tới ngai vàng. Con đường đó được xây như thế nào và ông ta đã bằng cách nào để chen chân trên con đường đó? Đọc qua tiểu sử ông Bạc thì rõ ông thuộc dòng dõi COCC, là con trai của Bạc Nhất Ba, phó thủ tướng, một trong “Bát đại lão gia” của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Dù vậy gia đình ông vẫn phải chịu cả vinh quang lẫn cay đắng mà chính trị đem đến. Cách mạng văn hóa nổ ra và ông bị cắt mọi nguồn đặc lợi, phải nếm mùi gian khổ, đau thương vì bị phân biệt, đối xử. Tận 30 tuổi mới có cơ hội học đại học. Sau CMVH, Đặng Tiểu Bình lên chấp chính và là bạn thân thiết của cha nên ông Bạc cứ thế mà thăng quan, tiến chức. Và quyền cao, chức lớn. Và giàu có. Và nhiều tham vọng để mong muốn chạm tay đến 1 trong 9 cái ghế lớn của Bộ chính trị TQ…Vậy nên phải phe cánh, âm ưu, thủ đọan. Không hiểu sao ông ta đã từng là nạn nhân của CMVH mà nay lại muốn áp đặt tinh thần đó lên đầu người dân nước ông? Thế này có gọi là “cơ hội chính trị” được không? Cơ hội vì ông ta biết rõ tinh thần Mao-ít xấu xa như thế nào nhưng vẫn cổ xúy để nó thành hiện thực trong một xã hội đã thấm nhuần tinh thần dân chủ hơn nhiều? Nó có lợi đến mức nào cho con đường quyền bính mà ông ta đang theo đuổi? Trong khi ông ta cổ xúy cho tinh thần Mao-ít sống dậy thì vợ con ông ta làm những việc trái ngược với những gì ông ta hô hào. Bản thân bà Cốc Khai Lai là con gái thứ năm của tướng Cốc Cảnh Sinh từng giữ chức Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị quân giải phóng, Bí thư thứ hai Khu ủy Tân Cương. Giống như chồng, bà Cốc Khai Lai cũng đã trải qua thời kỳ Cách mạng văn hóa đầy vất vả khi cha mẹ bị bắt. Bà Cốc Khai Lai được xem là tài hoa, xinh đẹp. Nhiều báo chí đại lục đánh giá bà Cốc Khai Lai như một phụ nữ đa tài, đa nghệ và quá sắc sảo. Thậm chí, một luật sư Mỹ từng thốt lên rằng bà Cốc là “phu nhân Kennedy ở Trung Quốc”. 

HÒN ĐẤT BIẾT NÓI NĂNG…

Trẻ em tập Pháp luân công

Dạo này nhiều chuyện không thể hiểu nổi. Cứ như là đánh đố, thách thức, chọc tức nhau vậy?
Chuyện không hiểu thứ 1: Mình vốn thích môn khí công, yoga, thái cực quyền…Tóm lại tất tật những gì tương tự như thế đều bắt mình quan tâm, tìm hiểu. Còn làm được đến đâu thì phụ thuộc vào tính chuyên cần. Cái này thì mình hơi…yếu. Nhưng cứ tìm hiểu để biết đã. Có dạo nghe Trung Quốc đàn áp Pháp luân công. Mổ bụng moi nội tạng những người tập Pháp luân công đem bán. Nghe như chuyện thời trung cổ nên để ý. Rồi vào mạng tìm tài liệu đọc. Có thời gian ngắn tập theo 5 động tác của môn phái này. Khá đơn giản nhưng hịêu quả cho sức khỏe. Tóm lại là rất tốt. Nói qua để bạn bè hình dung về môn phái này: Pháp Luân Đại Pháp là môn tu luyện Phật gia thượng thừa, do ông Lý Hồng Chí, Sư phụ của pháp môn sáng lập. Pháp môn lấy việc đồng hoá với đặc tính “Chân - Thiện - Nhẫn” của vũ trụ làm căn bản, lấy đặc tính tối cao của vũ trụ làm chỉ đạo, là chiểu theo nguyên lý diễn hoá của vũ trụ mà tu luyện. Các bài giảng của Sư phụ Lý được trình bày trong nhiều kinh thư, trong đó có Pháp Luân Công, Chuyển Pháp Luân, Đại Viên Mãn Pháp, Tinh tấn Yếu chỉ và Hồng Ngâm. Pháp Luân Phật Pháp là trực chỉ nhân tâm,, trong đó tu tâm và niệm của một người, hay “tâm tính” là điểm then chốt để tăng trưởng Công lực. “Tâm tính cao bao nhiêu, công cao bấy nhiêu”, đó là chân lý trong vũ trụ. Tâm tính gồm có đức (là một chất màu trắng) và chuyển hoá của nghiệp (nghiệp là một loại vật chất màu đen), tức là cần xả bỏ các dục vọng và tâm chấp trước trong người thường. Sau này còn phải chịu khổ trong những cái khổ, còn bao gồm rất nhiều điều cần phải tu khi luyện đến cao tầng. Đại Pháp này cần phải vừa tu vừa luyện, (tu tại tiên luyện tại hậu). Không tu tâm tính, chỉ luyện động tác thì không thể tăng công. Các bài công pháp do đó chỉ là phương tiện bổ trợ để đạt được đại viên mãn pháp…Đại ý là như vậy.

CON ĐƯỜNG HỌC VẤN

Nước non ngàn dặm...

Chiều ấy mình tới lớp mẫu giáo của Bé (mình hỏi tên rồi lại quên vì tên người dân tộc đôi khi rất khó nhớ) khi mặt trời sắp lặn. Nắng hanh vàng. Bé người Mông, mặc váy, quấn khăn dù người trời đã nóng. Bé quay nhìn mình…Một cái nhọt rất to bên trán sưng tím tái, đã có dấu hiệu mưng mủ vì nhiễm trùng. Một bên mắt vẫn còn thâm đen. Mình hỏi, con có đau không? Mới đầu Bé im lặng vì không hiểu tiếng Kinh và đôi mắt nhìn như dè chừng. Nghe cô giáo nói chuyện, giải thích với mình một lát, có được cảm giác yên tâm với người lạ nên Bé hết sợ. Thấy mình chụp ảnh, cười thân thiện Bé cũng bắt đầu cười như muốn đáp lễ. Cô giáo nhắc lại câu hỏi thật chậm rãi, khuyến khích nên Bé lắc đầu, còn tỉm tỉm cười…Cô giáo bảo vừa ngã hôm qua đấy. Hỏi thế nào vẫn lắc đầu nói không đau…

Con vẫn đi học...

Mình ngồi nhìn bé đến 10 phút, mặc cho mọi người giục đi tiếp vì sợ trời tối mà chặng đường còn dài…Chỉ vài lần mới có cảm giác bất lực đè nén mình như vậy. Không một cái gì có trong tay có thể giúp Bé đỡ đau và an ủi Bé. Bé ngã vì phải tự mình lần mò từ ngôi nhà cheo leo trên đỉnh núi đến lớp học ở lưng chừng núi. Mặt đập vào đá nhọn. Sưng đau thế mà hôm nay Bé vẫn lần mò theo lối nhỏ từ đỉnh núi đến lớp mẫu giáo học. Bữa cơm có thịt đã quyến rũ tính ham học của Bé và bạn bè trong lớp. Tất cả nơi mình đến các cô giáo đều bảo số học sinh tăng lên đáng kể, có lớp đã vượt chỉ tiêu qui định. Lần đầu tiên làm nghề dạy học, các cô giáo đã nhận được lời cám ơn từ cha mẹ học trò vì bữa cơm no bụng và ngon miệng. Cha mẹ còn dặn là đừng nấu ngon quá, đừng cho mì chính vì về nhà các bé chê cơm cha mẹ không biết nấu, không nấu ngon bằng cô giáo. Các cô mẫu giáo không phải đi từng nhà “xin” học sinh nữa. Trò và cô tự tìm đến nhau quây quần vui lắm…Và từ các ngọn núi cao, gập ghềnh con đường nhỏ dốc đứng, cheo leo, hàng ngày các bé lẫm chẫm tự đến trường để cùng bạn bè bi bô câu hát, học làm cô giáo, học xếp chữ, và thiết thực nhất là có bữa cơm trưa ấm bụng. 

LOẠN CHUẨN

Venus - ISO Hy Lạp cổ đại. Còn nguyên giá trị

Tất cả các nước văn minh, phát triển trên thế giới đều có chung những quan niệm cơ bản về giá trị nhân văn, văn hóa, nhân quyền, dân chủ, đạo đức…Vì thế họ dễ đối thoại, đàm phán để giải quyết mâu thuẫn và đi đến thống nhất. Cái này chả cần nói nhiều vì ai ai cũng biết và hiểu. Họ sống như chung mái nhà mà vẫn giữ độc lập chủ quyền đất nước. Biên giới liền mạch chả thấy cột mốc nhưng vẫn xác lập ranh giới. Cụ thể về thủ tục hành chính, nhưng kín đáo để người người qua lại không bị phiền phức, phân biệt vì danh nghĩa quốc gia. Mình thích cảm giác đi Eurolines (giá cả rẻ, xem được nhiều) xuyên quốc gia các nước châu Âu. Chả biết mình qua biên giới nước này sang nước khác lúc nào. Chỉ chợt nhận ra nếu chăm chú vào kiến trúc các ngôi nhà ven lộ và lá cờ vô tình nhìn thấy ở đâu đó trên đường. Nhớ hôm từ Hà Lan sang Paris, đến trạm dừng chân bên đường ở Bỉ, khách xuống nghỉ ngơi, ăn uống, vệ sinh…Đến lúc lên ô tô ngồi mình mới chợt nhận ra có một trạm cảnh sát nhỏ xíu dựng cạnh trạm dừng chân khi thấy 2 cảnh sát lên ô tô để kiểm tra hộ chiếu. Họ lịch sự đợi khách nghỉ ngơi, ăn uống xong mới thực thi nhiệm vụ (Việt Nam gọi là trời đánh tránh miếng ăn). Trạm cảnh sát dựng cạnh trạm dừng chân ở biên giới giữa hai nước để tiện đủ đường cho khách. Kiểm tra rất nhanh, cám ơn tử tế và cho xe đi ngay sau ít phút. Có một chú mặt Ả rập bị mời xuống xe vì sử dụng giấy thông hành quá đát. Gương mặt Ả có vẻ “nhạy cảm” (theo cách nói của người Vịêt hôm nay) mà mặt hai police vẫn như không…Và hai police xử lí mọi chuỵên rất an bình. Mặt chú Ả kia cũng chả cau có gì. Lần đầu tiên mình được police kiểm tra giấy tờ xong cám ơn tử tế. Ngay cả khi ở Nga về hẳn sau khóa học, ở sân bay mình cười rất tươi với cô an ninh xuất cảnh, nói lời từ biệt chân thành cũng không được nghe lời cám ơn rất nhã này. Khi nghe mình kể lại là lần đầu tiên nhìn thấy cảnh sát ngoài đường và kiểm tra giấy tờ sau gần 1 tháng chu du trời tây, cô bạn Vịêt sống lâu năm ở Pháp bảo chưa bao giờ bị kiểm tra giấy tờ khi qua biên giới giữa các nước châu Âu. Rồi cô à lên rằng, sắp đến ngày 11/9 nên họ mới làm ráo riết như vậy thôi. Thế đã là ráo riết rồi đấy nhé. Thế giới đại đồng chắc là thế này…