BÊN KIA LÀ CUỘC SỐNG, LÀ CON NGƯỜI

Natalia Pereverzeva

Mấy hôm nay dân cư mạng hào hứng chia sẻ bài viết về cô gái đại diện cho nhan sắc nước Nga tại cuộc thi sắc đẹp Hoa Hậu trái đất 2012 ở Philippines. Các lời tán dương dành cho cô không tập trung vào sắc đẹp mà là câu trả lời cho đêm chung kết đêm 24/11. Cô là Natalia Pereverzeva. Báo Tuổi trẻ có bài viết: “Khi người đẹp không sáo rỗng” nói về cô.

Trả lời câu hỏi điều gì ở nước Nga khiến cô tự hào, Natalia nói: “Nước Nga của tôi đầy ánh sáng, ấm áp và yên bình. Thật dễ ngủ vào mùa đông dù bên ngoài là những cơn bão tuyết lạnh giá. Nước Nga của tôi, là nơi có những con bò thú vị với đôi mắt to, chiếc sừng ngộ nghĩnh và luôn miệng kêu to ò ò…Và sữa của chúng thật là tuyệt vời”. Không dừng ở tả cảnh đất nước, cô tiếp tục: “Nhưng nước Nga của tôi cũng là sự nghèo nàn của tôi, một đất nước với nhiều tổn thương, nhiều người không trung thực, không đáng tin. Nước Nga của tôi thật sự giàu có, sự giàu có của vài người được chọn lựa. Nước Nga của tôi là một kẻ ăn xin, không thể giúp những người già và trẻ mồ côi. Vì thế đã xảy ra hiện tượng chảy máu chất xám, bác sĩ, kỹ sư, nhà giáo đang cố gắng chạy trốn, bởi họ không có gì để tồn tại”…

Phát biểu này ngay lập tức lan nhanh trên mạng với hàng loạt ý kiến chỉ trích cô quay lưng với quê nhà. Nhưng rất nhiều người khen ngợi cô đã rất trung thực, thẳng thắn.

Bài phát biểu của Natalia kết thúc rằng: “Nhưng dù thế nào tôi vẫn tự hào về đất nước tôi. Tôi rất hạnh phúc được là công dân Nga...Tôi tự hào quê hương đã cho tôi lòng thương xót, chủ nghĩa anh hùng, lòng can đảm, sự siêng năng, cho tôi những di sản thế giới, giúp tôi hiểu rằng con người có thể sống vì người khác. Tôi tin rằng mỗi người sống ở Nga nên xác định trách nhiệm của mình với tổ quốc. Mỗi người phải tham gia và chủ động thể hiện lập trường của mình...Chỉ có chúng ta mới có thể cải thiện tình hình. Chúng ta phải học cách thể hiện bản thân và cho mọi người thấy những điều tốt đẹp nhất của người Nga. Chúng ta nên cố gắng không chỉ để mưu sinh mà còn để phát triển bản thân, đọc sách, nghe nhạc và quan tâm đến thành tựu khoa học, chính trị; để giao tiếp với những người tốt, phát triển sáng tạo và mang đến điều tốt đẹp, tạo nên một thế giới mới...Khi chúng ta nghiêm túc bắt đầu vun trồng và chăm sóc thì đất nước của chúng ta sẽ nở hoa và tỏa sáng rực rỡ”.

Natalia chỉ vào vòng 8 thí sinh của cuộc thi loại từ 16 thí sinh đẹp nhất, nhưng những gì cô thể hiện qua bài phát biểu thì thành công hơn thế. Người nghe có thể cảm nhận rõ, ngoài sự trung thực, là cảm xúc trí tuệ rung lên trong lồng ngực cô gái trẻ. Chính cảm xúc này mới khiến con người thành công trên đường đời chứ không phải IQ quyết định.

HỘI CHỨNG STOCKHOLM

1. Trong lịch sử, Trung Quốc luôn coi Việt Nam như kẻ bị bắt cóc. Đương nhiên kẻ đi bắt cóc có quyền áp đặt lên kẻ bị bắt cóc những gì gã ta muốn, miễn là không để con tin thoát khỏi tầm kiểm soát của hắn. Chỉ khác ở các triều đại trước, các cụ nhà ta coi việc triều cống là đối sách để chế ngự tính ngông cuồng của kẻ bắt cóc này. Hễ có cơ hội là quật cường đứng dậy, sẵn sàng sống mái với hắn. Sau nhiều thế kỷ, con cháu các cụ giờ làm ngược lại. Việc Trung Quốc cho in đường lưỡi bò vào pasport chính là hợp thức cách trao quyền cưỡng bức biển Đông cho từng công dân của họ. Chính quyền biến từng công dân Trung Quốc trở thành những kẻ cướp biển hợp pháp mang danh nghĩa nhà nước. Cả biển Đông, trong đó có Việt Nam, trở thành con tin cho tư tưởng đại Hán cuồng dại. Chính phủ Việt Nam sẽ làm được gì với kẻ bắt cóc này khi đề cao “quyết tâm chính trị” là không để biển Đông làm sứt mẻ “tình hữu nghị” và công cuộc xây dựng CNXH của hai nước? Dường như chính phủ hôm nay đã mắc hội chứng Stockholm, yêu chính kẻ bắt cóc mình. 

2. Chỉ còn chưa đầy 2 tháng nữa là bắt đầu cuộc bỏ phiếu lấy ý kiến nhân dân về thay đổi Hiến pháp. Chắc nhiều quan chức sẽ lấy đây làm bằng chứng “dân chủ gấp vạn lần” tư bản của nhà nước Việt Nam. Sẽ là đúng nếu “phiên dịch” từ ý thức hệ CHXH ra nội hàm dân chủ. Và cái thứ “dân chủ” đó lại rơi vào mớ lí luận của ý thức hệ như đã tồn tại cả trăm năm không thay đổi và chưa sẵn sàng thay đổi. Dân chủ luôn đặt xã hội ở một không gian mở, thay đổi, phản biện, phê phán, không có điểm kết thúc…để xã hội luôn hướng đến sự phát triển. Nói như giáo sư Benjamin Barber thì: “Hiến pháp không tạo nên dân chủ, mà chính dân chủ tạo nên hiến pháp”. Vậy Hiến pháp của chúng ta sẽ tạo nên từ cái gì khi dân chủ vẫn là thứ xa vời và xa xỉ? Phải chính xác là thứ dân chủ là kết quả giành được từ đời sống Việt Nam (giá mà nền dân chủ tư bản có thể bắt cóc được chế độ độc tài để mọi người mắc chứng Stockholm?). Bao giờ có đời sống dân sự thì khi ấy mới hy vọng có nền dân chủ thực sự. Và khi ấy mới có một Hiến pháp thực sự. Bao giờ???

SỐNG NGẮN

Muốn bạn bè thư giãn chút khi đọc tản văn này sau rất nhiều những cơn "động đất"...

Cứ cuối thu sang đông nhiều người lại chờ đợi loài hoa ấy.

Ngay cái tên cũng khó tìm được người nói rành rẽ. Nào là cúc kim, nào là chúc chùm, nào là cúc singapo, nào là cúc tua…Cái tên nghe đẹp nhất là cúc họa mi. Chả biết tin ai. Nhưng giống nhất một loài hoa dại mọc ở những triền núi, triền đồi, triền sông…

Không mấy ai trồng loại cúc này vì nó quá giản dị với cuộc sống thời thượng bây giờ. Có cô bán hoa còn cười bảo, ai trồng cúc này chứ, người ta chỉ trồng ở bờ dậu thôi. Thế mà cúc chẳng tầm thường vì ai cũng phải chờ rất lâu mới được cầm bông cúc trên tay với bao hân hoan. Để được người yêu đâu dễ…

Loài cúc biết chọn thời để hiển lộ, không ồn ào mà tỏa rạng, khiêm nhường mà in dấu. Vào cữ cuối thu sang đông là cúc lại vào thành phố tìm tri kỷ. Cúc chỉ tìm người tri kỷ chứ không tìm người sơ. Mà người tri kỷ của cúc thời nào cũng có.

Những bông cúc không chọn sa lon, siêu thị, những nơi hào nhoáng để bắt đầu cuộc hành trình đến với người chơi hoa. Cúc rập rờn trên các mẹt nan, buộc chặt vào booc ba ga xe đạp, rong ruổi cùng người bán hàng nghèo lam lũ đi vào thành phố, tỏa mọi nẻo đường. Người bán hoa cùng lắm gói hoa vào tờ báo cũ, miếng ni lon mỏng tang nhàu nhĩ chứ không gói hoa bằng những giấy gói đắt tiền, lòe loẹt. Cúc không hợp với những phù phiếm, nhiêu khê. Thích nhất là cầm bó hoa như vừa hái từ cánh đồng về, còn ướt sương…

CHÍNH CHỦ, ANH Ở ĐÂU?

Mấy ngày nay dân tình đang xôn xao về nghị định 71 tớ cũng bon chen phát. Báo chí cả hai lề trái phải nói chung chia làm 2 phe ủng hộ và phản đối nghị định này. Tớ dek nói về nội dung của nghị định mọi người phân tích hết rồi. Vi phạm pháp luật thì phải nộp phạt đấy là chuyện bình thường trên thế giới, ở những nước có pháp luật thì mua xe mới hay cũ đều phải sang tên đổi chủ làm biển số mới, rồi mới được lưu hành. Nhưng vấn đề là mỗi đạo luật ra đời phải phù hợp với tình hình thực tế và môi trường xã hội nơi nó được sinh ra. Ở Việt Nam hàng chục năm nay không có ai sờ đến và xử phạt vấn đề xe không chính chủ cả, như vậy có nghĩa là đi xe không chính chủ là hợp pháp và giấy tờ mua bán trao tay có giá trị pháp luật. Trước nghị định 71 đã có nghị định 34 về quyền sang tên đổi chủ..(nếu nhớ không nhầm). Hàng chục năm nay không ai động đến nó cả, nghĩa là trên thực tế nó không tồn tại, như vậy lỗi để người dân đi xe không chính chủ trong những năm qua là thuộc về ai???

Vậy ta phải hỏi lý do tại sao nghị định 71 ra đời, theo tớ có 2 lý do chính:
1. Theo hướng tiêu cực là sau bao năm vỗ béo người dân đi xe không chính chủ, nay đến lúc chính phủ thu hoạch để bù lỗ cho nhưng thất bại thảm hại của những “quả đấm thép”.

2. Theo hướng lý tưởng tốt đẹp là nghị định 71 ra đời để chấn chỉnh tình trạng đi xe không đúng chủ sở hữu, giúp cho xã hội an toàn, văn minh…abc…xyz.

EXIT

Đến giờ vẫn còn nhiều người dù không còn tin, yêu, gắn bó thì vẫn nhất định giữ danh hiệu đảng viên đảng cộng sản. Mình biết khá nhiều người lúc về hưu lặng lẽ không nộp lí lịch đảng viên để khỏi sinh hoạt đảng ở nơi cư trú. Tức là một cách tự nguyện ra khỏi đảng mà không cần đơn từ khiến câu chuyện vô, ra bỗng trở nên nặng nề, có khi còn bị thành kiến, soi xét về quan điểm. 

Đã qua cái thời người ta tự hào có cha mẹ là đảng viên, bản thân cũng là đảng viên như một bằng chứng về sự trung thành, trong sạch dễ đến ba, bốn đời. Cái mác con cái có bố mẹ là đảng viên cũng giúp thiên hạ nhìn nhận tội lỗi của ai đó dường như có phần nhẹ đi của những năm u minh lẫn lộn. Cầm lí lịch xin học, xin việc trên tay nếu phần cha mẹ có ghi là đảng viên giúp nhiều người tự tin hơn về bản thân mình. Thôi, chuyện ngày xưa dớ dẩn thì cả xã hội chứ riêng mình ai nên không nói đến nữa. Vì nhiều người lúc đó tin tưởng trong sáng, hồn nhiên vào đảng nên tự tin như thế cũng là dễ hiểu…

Nhưng có một điều chắc chắn, càng ngày càng sáng tỏ, rất nhiều người vào đảng với mục đích cá nhân. Bởi ngay từ Hiến pháp đã qui định đảng cộng sản là đảng cầm quyền, lãnh đạo mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Vào đảng, cơ may thăng tiến mới thành hiện thực. Thế nên ở tất cả các cơ quan công quyền, chuyện vào đảng gần như là chuyện sống còn với những người có tham vọng lên chức. Từ đây biết bao hệ lụy của những trò đấu đá, tranh giành, chơi xấu, ganh ghét, đố kỵ, âm ưu thủ đoạn…để đưa người này vào đảng, đưa người kia ra khỏi đảng hay không được mon men vào đảng. 

Vậy nên trách nhiệm đầu tiên về tình trạng của đất nước hiện nay thuộc về đảng cầm quyền. Chính ông thủ tướng cũng đã thừa nhận là vẫn đang được đảng tin dùng sau tất cả những gì ông thể hiện trong việc điều hành đất nước hết sức tồi tệ những năm qua. Và với tư cách đảng viên, ông an lòng ngồi lại ghế thủ tướng vì được đảng phân công, vì ý thức trách nhiệm của người đảng viên. Nhận là quản lý yếu kém, để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế, nhưng ông thủ tướng vẫn “không thoái thác” nhiệm vụ được đảng giao, theo lý lẽ, là đảng viên nên ông chịu sự phân công của đảng.

DÂN QUYẾT?

Quốc hội đang bàn về việc sửa đổi Hiến pháp. Nhiều ý kiến đề nghị để dân bàn, dân quyết việc có nên sửa đổi cũng như nội dung sửa đổi, chứ không chỉ để Quốc hội làm việc này. Vẫn là cách làm chung trên thế giới vì Hiến pháp, pháp luật của bất cứ nước nào cũng lấy con người làm trung tâm để tồn tại. Nhưng hiện tại khá nhiều điều luật của Hiến Pháp và pháp luật Việt Nam vẫn lấy ý muốn chủ quan của đảng cầm quyền, ý thức hệ để làm mục đích hình thành và xây dựng các điều luật.

Vậy, câu hỏi đặt ra, dân được bàn, được quyết ở những khía cạnh gì? Có khoanh vùng cấm địa mà người dân không được phép bàn tới hay không? Cách thu thập ý kiến của người dân lấy gì bảo đảm khách quan và đủ đại diện cho nhiều ý kiến khác nhau, kể cả ý kiến trái chiều mà chính quyền không muốn nghe? Liệu các ý kiến đề xuất, góp ý trái chiều có bị qui kết là “thế lực thù địch”, là “tuyên truyền chống phá nhà nước” hay “có ý định lật đổ chính quyền”?

Thực tế cho thấy, ngay việc tiếp xúc cử tri ở cơ sở cũng đã bị hạn chế thành phần cử tri tham gia, nhất là nơi có lãnh đạo chính quyền làm đại biểu. Những người “có vấn đề” với chính quyền tất nhiên không bao giờ được có mặt trong những buổi tiếp xúc như vậy, mặc dù họ chưa hề bị tước quyền công dân. Bởi lẽ ý kiến của họ luôn “nghịch nhĩ” với những gì chính quyền muốn nghe. Sự thật rất khó là mật ngọt, êm tai, thuận nhĩ. Nhưng người “có vấn đề” này liệu có được tham gia góp ý mà không bị thành kiến?

Nhiều năm nay, kết quả các cuộc bầu cử, phiếu thăm dò, lấy ý kiến dù bé hay lớn, ở bất cứ lĩnh vực gì, từ Quốc hội đến các cơ quan hành chính, công quyền…không nhận được nhiều lòng tin của mọi người. Nói như dân gian là “nghe giang hồ đồn thổi” thì kết quả ông A, bà B, anh C, chị D…là thế này, thế kia, nhưng khi công khai thì bao giờ cũng là một con số đẹp – một con số để người trúng cử hãnh diện là đang được đông đảo quần chúng tín nhiệm. Vậy việc lấy ý kiến nhân dân về sửa đổi hiến pháp bằng cách nào để Quốc hội có một kết quả chính xác, vừa thể hiện nguyện vọng của người dân, vừa đủ để người dân đặt lòng tin vào đó?

QUYỀN IM LẶNG

Mấy bữa nay dư luận lại được dịp náo loạn về vụ cô bé Nguyễn Phương Uyên bị bắt về tội “tuyên truyền chống phá nhà nước” cùng Đinh Nguyên Kha. Có luồng dư luận cho rằng Uyên, Kha dại dột khi làm những việc sai trái tày đình. Nhiều người thì không tin vào những chứng cứ mà cơ quan điều tra đưa ra và lên tiếng ủng hộ em. Còn khá nhiều người khác hoài nghi và phân vân…Vụ án này cũng giống như nhiều vụ án liên quan đến an ninh quốc gia luôn khiến dư luận bị nhiễu loạn, chia rẽ, thậm chí dẫn đến công kích, thù hằn lẫn nhau. Chưa khi nào nhân tâm con người trong cùng đất nước bị chia rẽ, phân rã và đối địch nhau như lúc này. Có lẽ vẫn không nằm ngoài hai chữ mà nói rất nhiều nhưng không cải thiện được bao nhiêu, đó là sự minh bạch.

Sự thiếu minh bạch trước hết ở điều luật 88 dành cho tội “tuyên truyền chống phá nhà nước”. Nếu nêu đích danh, công khai và chia sẻ suy nghĩ về những yếu kém, hạn chế, sự xấu xa, bệ rạc…của chính quyền trong việc điều hành đất nước mà mắc tội tuyên truyền chống phá thì hầu hết người dân Viêt Nam đều mắc phải tội này. Vậy đâu là giới hạn để phân biệt tội phạm với những ý kiến phản biện, thậm chí là lời than phiền, bất mãn về sự không hài lòng với chính quyền hiện tại? Đưa ra một điều luật để khép tội công dân không thể là những khái niệm co dãn, hoặc tùy thuộc vào quan niệm của một người, vài người hay nhóm người, nhất là những người có nhiều quyền lợi gắn với chính quyền. Điều 88 này còn tồn tại sẽ còn là vòng kim cô siết lên đầu bất cứ ai có ý tưởng phản biện, có ý muốn bất mãn, có sự bất bình, phẫn nộ về chính quyền. Và thực tế số người này đang ngày càng gia tăng trước thực trạng đất nước vô cùng bê bối, tê liệt, lụn bại, khủng hoảng, đàn áp vô cớ…

KHAI PHÓNG SỰ KHINH BỈ

Tâm trạng kẻ cầm bút lạ thật. Dù không có gì rõ rệt, dù là mơ hồ thì không bao giờ là chơi vơi, vô nguyên cớ. Kể cả khi lãng mạn nhất, bất chợt nhất thì cũng không thể như gió thoảng. Nhất định phải khởi lên dù chỉ từ một cái rễ con cắm sâu vào tâm hồn họ. Mình cũng chả thể khác như người ta.

Vừa rồi có anh bạn phóng viên hỏi, viết blog như thế này có ảnh hưởng đến viết văn không? Lâu rồi không viết văn nên chả bao giờ tự hỏi mình điều đó. Không phải không có cái để viết mà quá nhiều cái để viết. Nhưng có lẽ mình cần vượt qua một thói quen cố hữu…

Viết mãi cái xấu xa, tồi tệ có làm con người thay đổi theo nó? Có khiến lòng sân hận làm mình trở nên đen tối? Nhưng liệu có thể nhìn thấy nó mà coi như không có gì? Không lẽ nhìn sự tồi bại có thể thượng thừa tới mức coi như cái KHÔNG, cái RỖNG, cái MỘT? Liệu mình có đủ “vị tha” như đại biểu Quốc hội Võ Thị Dung rằng: “...nên chăng Quốc hội có một thông điệp với cử tri và nhân dân cả nước, với 498 đại biểu và thành viên Chính phủ tuyên bố hứa từ nay sẽ hành động quyết tâm cao đẩy lùi chống tham nhũng có hiệu quả và bản thân mỗi đại biểu, mỗi thành viên Chính phủ không bao giờ phạm tội. Những ai đã lỡ tham nhũng thì xin tha thứ, không hồi tố, đồng thời xin tự thú sao cho có đạo lý. Tôi tha thiết mong Quốc hội có những thông điệp về quyết tâm chính trị phòng chống tham nhũng như phòng chống tội phạm". Bà Dung cho rằng tội phạm tham nhũng chỉ cần được dỗ dành, “tuyên bố hứa”, “quyết tâm chính trị”, “tự thú”, “xin tha thứ”…sẽ trở thành người trong trắng, không bị hồi tố, và từ đó họ sẽ không quay lại đường cũ? Và những tấm gương tự thú, không bị hồi tố sẽ giúp cho những kẻ có lòng tham sẽ từ bỏ rắp tâm tham nhũng? Giá mình có niềm tin “hồn nhiên” như bà Dung để một lần được nghẹn ngào với bạn bè như bà nghẹn ngào trước Quốc hội…Và ít ra ngòi bút sẽ bớt màu u ám khi đặt lòng tin vào quan quyền, chế độ. Tâm trạng mình cũng đỡ u ám. Bạn bè đọc đỡ mệt đầu…Có được chăng?